Postawmy na współpracę

 Aktywności i techniki wspierające współdziałanie i wzajemne uczenie się

Współpraca jest elementem niezbędnym do aktywnego uczenia się, dzięki temu nasi uczniowie widzą, że można do rozwiązania dojść różnymi drogami oraz uczą się komunikowania w celu rozwiązania problemu. Nie dostrzegam żadnych wad współpracy na lekcjach, mogę za to wymieniać wiele zalet takiego organizowania pracy dydaktycznej.

Ubrać uczucia w słowa

     Opis przeżyć wewnętrznych to jedna z form, z którą mierzy się uczeń. Już wie co, niby wie jak, ale jak przyjdzie co do czego, to wydusi z siebie trzy zdania i twierdzi, że wszystko napisał. I oczywiście wiadomo, że trzeba mu pomóc. I oczywiście zrobić to tak, by miał poczucie sukcesu, sprawczości, samodzielnie wykonanej pracy. I oczywiście mam na to sposób.

Zew natury, czyli szaleństwa na świeżym powietrzu

     Dziś pokażę dwie najlepsze, według moich czwartoklasistów, lekcje języka polskiego w tamtym roku szkolnym. Obie miały najwyższe z możliwych zaangażowanie i dawały dzieciom wybór, poczucie sprawczości, zabawę, współpracę, zastosowanie kreatywności i możliwość wyrażania siebie. Obie nieprzypadkowo rozegrały się na świeżym powietrzu i były dla moich uczniów zaskoczeniem. Ale oni kochają takie niespodzianki!

Akcja stacja

      "Kamienie na szaniec" podsumowaliśmy w tym roku przy pomocy stacji zadaniowych. Bardzo lubię tę metodę - daje możliwość wykonywania różnych zadań we własnym tempie i dowolnej kolejności. Bardzo angażuje uczniów i wiele uczą się od siebie, pracując w grupach. Nawet trudne lub nieatrakcyjne zadania stają się wówczas wyzwaniem, etapem do osiągnięcia sukcesu lub niespodzianką, z którą należy się zmierzyć.

Wiedźmińska wioska, czyli LARP szkolny

     Obowiązkowym punktem programu klasy III gimnazjum jest u mnie zetknięcie z "Wiedźminem" Andrzeja Sapkowskiego. Uważam, że warto, by uczniowie poznali kilka jego opowiadań z dwóch względów. Po pierwsze jako przykład polskiego fantasy, bazujacego na słowiańskiej mitologii; po drugie zaś jako nawiązanie do gry "The Witcher", która rozsławiła dzięki postaci Geralta z Rivii polskich twórców gry. Jak sie okazuje, wielu uczniów zna lub kojarzy "Wiedźmina"", więc namówienie ich na nieco zwariowane przedsięwzięcie nie jest trudnym zadaniem.

Magia szóstek - heksy w akcji

     W szkole szóstka to szczególna cyfra. Przez niektórych pożądana, dla innych nieosiągalna. Może więc trzeba zerwać z mitem niedostępności szóstek i pozwolić uczniom wypowiedzieć się w sześcioramiennej formie? Dzisiaj o tym, jak moja fascynacja heksami rozpanoszyła się w przestrzeni klasowej. Heksy, czyli niewielkie sześciokąty, wykorzystuję z lubościa co jakiś czas. Są świetne do układania większych całości, mają sporo możliwości dopasowania do inych heksów (dokładnie sześć), a jednocześnie  ograniczenie (tylko sześć), które pomaga hierarchizować informacje i wyszukiwać najlepsze dopasowania. Wykorzystywane są m.in. przez nauczycieli, stosujacych ocenianie kształtujace.

Lekturowo filmowo poklatkowo

     Jak to zwykle z ciekawymi pomysłami bywa, wpadają do głowy za pięć dwunasta. W ten właśnie sposób zweryfikowałam swoje plany lekcyjne i spontanicznie, zamiast tabelkowego powtórzenia problematyki pozytywistycznych nowel, zaproponowałam nakręcenie krótkich filmów animowanych techniką poklatkową.

Śledztwo w sprawie zabójstwa...

       Jedną z lekcji poświęconych "Balladynie" J.Słowackiego przeznaczyłam na przyznanie uczniom całkiem dorosłych uprawnień. Stali się detektywami, lekarzami medycyny sądowej, patologami, funkcjonaruiszami policji i śledczymi. Salę lekcyjną zamieniłam w miejsce zbrodni, a uczniów zaprosiłam do zbierania dowodów i poszlak. Podzieleni na grupy sami przydzielili sobie funkcje i obszary działań. Każdy pracował na reputację grupy, ale rozliczał się z zadania sam - podpisując się na swoim raporcie imieniem i nazwiskiem.

Odkrzesłowić zajęcia

           Siedzenie w ławkach nie sprzyja uczeniu się. Nie jesteśmy stworzeni do zdobywania wiedzy w pozycji biernej - człowiek uczy sie przez działanie, wieloma zmysłami, zaangażowaniem emocjonalnym, pamięcią ciała. Nie znam ucznia, który nie skorzysta z możliwości wyjścia na korytarz w ciągu lekcji, nie pogra w grę, nie przejdzie się po sali. Najgorsze, co możemy zrobić, to kompletnie ukrzesłowić swoich uczniów i pielęgnować w nich poczucie, że tylko wtedy "naprawdę" się uczą. Jednym ze sposobów na chociaż minimalne rozruszanie klasy jest zaproponowanie uczniom pracy w grupach. Chętnie przysiadają się do kolegów i wykonują przydzielone zadania, gdyż zostaje złamany codzienny układ, zyskują więcej swobody.

Pograjmy na lekcji!

              Gry edukacyjne stanowią olbrzymią wartość dodaną zajęć lekcyjnych. Dają wrażenie mile spędzanego czasu, zakotwiczając w emocjach ucznia pozytywne skojarzenia z konkretnym tematem, działem, czy lekturą. Co jakiś czas każdy nauczyciel powinien pozwolić uczniom na taką "zabawę", obserwując reakcje klasy, jej naturalne zaangażowanie, radość z interakcji i budowanie atmosfery niezwykłości na lekcji. Jeżeli celowo i mądrze dobierzemy gry, uczniowie nauczą się w sposób niezauważalny tego, co próbujemy wcisnąć im na siłę nudną notatką.

Podróż w świat fantazji

      Korzystając z zamieszczonych w podręczniku fragmentów "Podróży Gliwera" J. Swifta,  postanowiłam kreatywnie wykorzystać ogromny potencjał, tkwiący w tym dziele. W formie prezentacji przedstawiłam uczniom kolejne krainy, do których dotarł ciekawski podróżnik. Przyjęli moją opowieść z dużym ożywieniem. Omówiliśmy też fragment, dotyczący Akademii Naukowej, w której wymyślano i testowano bezsensowne wynalazki. Uczniowie chętnie wypowiadali się na temat współczesnych gadżetów, które są bardziej śmieszne, niż przydatne, dostrzegając podobieństwa w absurdalności rzeczywistości zmyślonej przez autora i tej, w której żyją.
      Na kolejnej lekcji zaproponowałam im wyprawę z Guliwerem  w piątą, nieznaną jeszcze podróż. Tak jak się spodziewałam, w trakcie spisywania dalszych poczynań pana Lemuel, uaktywniły się ogromne pokłady kreatywności. Oczywiście do zadania dołączone były określone wymagania -  przygoda  musiała zawierać takie elementy, jak spotkanie nowego ludu, opisanie zasad rządzących krainą, ciekawe zdarzenie, podsumowanie (a tutaj - co zaskoczyło Guliwera i jaką naukę wyciągnął z wyprawy).

Budujemy system wartości

      Od dawna nosiłam się  z zamiarem stworzenia piramid wartości, które dałby się wykorzystać na zajęciach języka polskiego. Często poruszamy z uczniami temat wartości bliskich im lub bohaterom literackim. Niektórzy mają problemy z nazwaniem wartości, inni nie potrafią ich hierarchizować. Tego typu pomoc dydaktyczną można wykonać w bardzo prosty sposób, myślę też, że zaktywizuje młodzież, bo kto nie lubi ustawiać kubeczkowych konstrukcji...