Po co zadawać pytania?

      Na to pytanie najlepiej odpowiedziałby sam Sokrates, ale jako że z przyczyn obiektywnych nie może, warto skorzystać z jego spuścizny. Pytania sokratejskie - narzędzie filozofów, wykorzystywane przez psychologów, stosowane, by pogłębić i zweryfikować kierunek analizy jakiegoś zjawiska. Czy warto stosować je w szkole? Odpowiedź jest oczywista, szczególnie w czasach, gdy uczniowie najczęściej odpowiadają na pytania, zamiast ćwiczyć ich zadawanie. A już najgorszym przestępstwem na kształtującej się dopiero samodzielności myślenia jest wpajanie młodym ludziom przekonania o jedynej możliwej prawidłowej odpowiedzi, oczywiście zgodnej z kluczem. W związku z tym powstały moje nowe pomoce dydaktyczne - karty pytań sokratejskich i kwestionariusz dialogu sokratejskiego. Mimo, że czerpią z tego samego źródła, przeznaczone są do innego zastosowania.

Literacka Jenga

      Któż nie grał w Jengę? Proste zasady, element nieprzewidywalności, koncentracja i sprawność manualna - to pierwsze zalety, które przychodzą mi do głowy, ale z pewnością jest ich więcej. Jak wykorzystuję Jengę na lekcji? Do grania w analizę i interpretację tekstu literackiego. Zależy mi na tym, by uczniowie wyszli poza sztywne ramy klasycznego (jednak nieco monotonnego i przewidywalnego, więc i nudnego) omawiania lektury i wykazali się zarówno umiejętnościami analitycznymi, znajomością terminów teoretycznoliterackich, logicznym myśleniem, jak i kreatywnością. Po odkryciu dwa lata temu kilku zestawów Jengi w domu, którejakoś cudownie się rozmnożyły, wyczarowałam nową pomoc dydaktyczną.

Zew natury, czyli szaleństwa na świeżym powietrzu

     Dziś pokażę dwie najlepsze, według moich czwartoklasistów, lekcje języka polskiego w tamtym roku szkolnym. Obie miały najwyższe z możliwych zaangażowanie i dawały dzieciom wybór, poczucie sprawczości, zabawę, współpracę, zastosowanie kreatywności i możliwość wyrażania siebie. Obie nieprzypadkowo rozegrały się na świeżym powietrzu i były dla moich uczniów zaskoczeniem. Ale oni kochają takie niespodzianki!

Interaktywnie i TiKowo

Odkąd zaprzyjaźniłam się z platformą Sutori, staram się wykorzystywać ją w czasie lekcji. Daje ona spore możliwości, jeśli chodzi o umieszczanie różnych treści, a opiera się na osi, na której zawieszać można linki, obrazy, tekst, czy filmy. Idealnie nadaje się więc na lekcje podsumowujące. Jest prosta w obsłudze i intuicyjna. Przez początkowy okres uzytkowania daje dostęp do wszystkich elementów, później tylko kilku, co i tak pozwala na przygotowanie ciekawej lekcji lub prezentacji.

W infograficznym skrócie

      Po omówieniu ksiązki E. Hemingwaya "Stary człowiek i morze" podsumowaliśmy ją w formie infografik. Opracowanie ich poprzedziliśmy obejrzeniem kilku ciekawych przykladów, w tym dokładnie przeanalizowaliśmy infografikę z mojego ulubionego cyklu [TU] (strona anglojęzyczna).  Była to również okazja do poćwiczenia translacji i poznania kilku słów w języku angielskim (w moim przypadku były to 'apprentice' - czeladnik, terminator i 'naysay' - zaprzeczyć). Wyliczyliśmy cechy infografiki i różnice między nią a plakatem lub mapą myśli. Ustaliliśmy również kryteria sukcesu do tej formy.

Akcja stacja

      "Kamienie na szaniec" podsumowaliśmy w tym roku przy pomocy stacji zadaniowych. Bardzo lubię tę metodę - daje możliwość wykonywania różnych zadań we własnym tempie i dowolnej kolejności. Bardzo angażuje uczniów i wiele uczą się od siebie, pracując w grupach. Nawet trudne lub nieatrakcyjne zadania stają się wówczas wyzwaniem, etapem do osiągnięcia sukcesu lub niespodzianką, z którą należy się zmierzyć.

CodeWeek na polskim? Czemu nie...

     Korzystając z tego, że trwa Europejski Tydzien Kodowania, postanowiłam, tym razem całkiem świadomie i z rozmysłem, pokodować z uczniami na języku polskim. Przyjęli to zresztą ochoczo, gdy tylko przedstawiłam im swój pomysł. Do lekcji przygotowywałam się długo, szukałam inspiracji w różnych miejscach i postawiłam na kodowanie "unplugged", by pokazać uczniom uniwersalne procesy kodowania, występujące niezależnie od technologii komputerowej.

Podróże z Małym Księciem

       Przygoda z "Małym Księciem" zaprowadziła mnie niedawno w różne rejony aktywności uczniowskich. Przy okazji tej lektury udało się poczynić sporo ciekawych działań, w związku z tym  tę książkę i jej bohatera uczniowie odczuwają jako bliską i łatwą w odbiorze, mimo poruszanych w niej trudnych i poważnych tematów. Przedstawię kilka pomysłów do wykorzystania przy omawianiu tej pięknej i wartościowej książki.

Wiedźmińska wioska, czyli LARP szkolny

     Obowiązkowym punktem programu klasy III gimnazjum jest u mnie zetknięcie z "Wiedźminem" Andrzeja Sapkowskiego. Uważam, że warto, by uczniowie poznali kilka jego opowiadań z dwóch względów. Po pierwsze jako przykład polskiego fantasy, bazujacego na słowiańskiej mitologii; po drugie zaś jako nawiązanie do gry "The Witcher", która rozsławiła dzięki postaci Geralta z Rivii polskich twórców gry. Jak sie okazuje, wielu uczniów zna lub kojarzy "Wiedźmina"", więc namówienie ich na nieco zwariowane przedsięwzięcie nie jest trudnym zadaniem.

CV, czyli szukamy posady...

    Uczeń powinien wyjść ze szkoły z umiejętnością tworzenia pism użytkowych - teza ze wszech miar słuszna. Tylko jak to zrobić? Dziś zajmiemy się CV. Problem polega na tym, że kilkunastoletni człowiek nie jest zwykle w stanie poszczycić się na tyle bogatym w doświadczenia zyciorysem, żeby było czym CV wypełnić. Ale od czego mamy wyobraźnię! Co mogłoby rozpalić zaangażowanie młodych ludzi i wprowadzić odrobinę nieprzewidywalnosci w ich życie? Jest taki sposób. Najpierw jednak test - co Wy wyczarowalibyście z następującego materiału?

Repetitio est mater studiorum

      Powtórzenie z części mowy w I klasie gimnazjum zajęło nam trochę czasu, jednak nie był to czas zmarnotrawiony! Zaatakowaliśmy wroga na kilka sposobów, podstępnie używając do tego gier.

Magia szóstek - heksy w akcji

     W szkole szóstka to szczególna cyfra. Przez niektórych pożądana, dla innych nieosiągalna. Może więc trzeba zerwać z mitem niedostępności szóstek i pozwolić uczniom wypowiedzieć się w sześcioramiennej formie? Dzisiaj o tym, jak moja fascynacja heksami rozpanoszyła się w przestrzeni klasowej. Heksy, czyli niewielkie sześciokąty, wykorzystuję z lubościa co jakiś czas. Są świetne do układania większych całości, mają sporo możliwości dopasowania do inych heksów (dokładnie sześć), a jednocześnie  ograniczenie (tylko sześć), które pomaga hierarchizować informacje i wyszukiwać najlepsze dopasowania. Wykorzystywane są m.in. przez nauczycieli, stosujacych ocenianie kształtujace.

Wyruszamy na "Łowy"

     Kilka miesięcy temu wpadłam na pomysł prostej i uniwersalnej gry, sprawdzającej lub powtarzającej wiedzę uczniów. Nazwałam ją "Łowy". Zasady, elementy i przygotowanie gry są niesłychanie proste.
Wystarczy kartka formatu A4, na której narysujemy rodzaj tabelki z umieszczonymi w każdej komórce zagadnieniami. Teraz wystarczy, że na karteczkach powypisujemy te zagadnienia (najlepiej po kilka powtórek każdego z nich) i mamy karty do losowania. Do tego długopis dla każdego ucznia (ja stosuję kolorowe pisaki, każdy uczeń w grupie ma iny kolor) i możemy zaczynać.

Śledztwo w sprawie zabójstwa...

       Jedną z lekcji poświęconych "Balladynie" J.Słowackiego przeznaczyłam na przyznanie uczniom całkiem dorosłych uprawnień. Stali się detektywami, lekarzami medycyny sądowej, patologami, funkcjonaruiszami policji i śledczymi. Salę lekcyjną zamieniłam w miejsce zbrodni, a uczniów zaprosiłam do zbierania dowodów i poszlak. Podzieleni na grupy sami przydzielili sobie funkcje i obszary działań. Każdy pracował na reputację grupy, ale rozliczał się z zadania sam - podpisując się na swoim raporcie imieniem i nazwiskiem.

Odkrzesłowić zajęcia

           Siedzenie w ławkach nie sprzyja uczeniu się. Nie jesteśmy stworzeni do zdobywania wiedzy w pozycji biernej - człowiek uczy sie przez działanie, wieloma zmysłami, zaangażowaniem emocjonalnym, pamięcią ciała. Nie znam ucznia, który nie skorzysta z możliwości wyjścia na korytarz w ciągu lekcji, nie pogra w grę, nie przejdzie się po sali. Najgorsze, co możemy zrobić, to kompletnie ukrzesłowić swoich uczniów i pielęgnować w nich poczucie, że tylko wtedy "naprawdę" się uczą. Jednym ze sposobów na chociaż minimalne rozruszanie klasy jest zaproponowanie uczniom pracy w grupach. Chętnie przysiadają się do kolegów i wykonują przydzielone zadania, gdyż zostaje złamany codzienny układ, zyskują więcej swobody.

Żywy plan wydarzeń

             Uczniowie uwielbiają w trakcie lekcji wychodzić z sali i wykonywać zadania w ruchu. Moi za każdym razem ochoczo biegają po szkole lub... wyprowadzają zajęcia na korytarz.